Positief eerste beheerjaar ANLb

Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden kijkt positief terug op het eerste jaar van het nieuwe stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb 2016-2021). De voortgangsgesprekken hierover met de beide provincies, Utrecht en Zuid-Holland, zijn naar volle tevredenheid verlopen.

grutto's, Adri de Groot
grutto’s, Adri de Groot

Opmerkelijk is het grote draagvlak voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden. De bijna driehonderd deelnemers van het collectief beheren inmiddels zo’n 4.000 hectare grasland (netto weidevogelbeheer). Ruige mest wordt toegepast op zo’n 775 hectare (minimaal 10 ton per hectare). Door de circa 2.500 kilometer botanische randen (niet bemeste en bespoten bufferstroken langs boerensloten), ontstaat op meerdere plekken in het gebied een redelijk aaneengesloten groenblauwe dooradering. Verder beheren de deelnemers duizenden landschapselementen, zoals de voor het gebied zo kenmerkende knotbomen, hoogstambomen en poelen.

Het percentage gecontracteerd zwaar/bijzonder weidevogelbeheer is erg hoog: meer dan 33 procent, nog los van het soortenrijk grasland en de botanische randen. Hiermee voldoet het beheer ruimschoots aan de randvoorwaarden die de provincies in hun natuurbeheerplannen stellen. Bij bijzonder/zwaar beheer denkt het collectief onder meer aan grasland met rustperiode (later maaien, bijvoorbeeld na 8 juni, met of zonder voorweiden), kruidenrijk grasland (verschralen en later maaien), extensief beweid grasland en (greppel)plasdras, een aantrekkelijk nat biotoop voor weidevogels. Vooral vroeg in het voorjaar is de aantrekkingskracht van een (greppel)plasdras groot.

Voorzitter Cees de Jong: ‘Het nieuwe stelsel is kansrijk, maar niet vrijblijvend. Het is continu gericht op verbetering, afgestemd op de situatie in het veld. Lerend beheren, dat is de uitdaging waar we voor staan. Daarom vinden we het belangrijk dat de deelnemers werken op basis van vrijwilligheid, en tegen een passende vergoeding. Het huidige agrarisch natuur- en landschapsbeheer is geënt op stimuleren in plaats van afdwingen. Dat is een goed uitgangspunt, omdat hierdoor de intrinsieke motivatie van de deelnemers wordt bevorderd. Het is de kunst om het agrarisch natuur- en landschapsbeheer zo goed mogelijk te integreren in de bedrijfsvoering.’

Monitoring amfibieën en vissen

In het werkgebied van Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden ligt sinds kort een landelijk meetnet voor de beleidsmonitoring van amfibieën en vissen. Doel van dit meetnet is te onderzoeken of agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) een positief effect heeft op amfibieën en vissen, ten opzichte van reguliere bedrijfsvoering. Binnen de grenzen van ons werkgebied heeft Ravon (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) 31 kilometerhokken met meetpunten geselecteerd om het mogelijk positieve effect in beeld te brengen.

bittervoorn, Blikonderwater
bittervoorn, Blikonderwater

Onze projectmanager, Marcel Benschop, is onlangs met een projectleider van Ravon, Rémon ter Harmsel, het gebied in geweest voor de monitoring. Hieronder op verzoek een korte impressie van Rémon:

‘Op donderdag 30 juni brengen we een bezoek aan bezoekboerderij Het Achterhuis van de familie Zijderveld, aan het Hoogeind in Leerdam. Op de percelen ter plekke liggen meerdere meetpunten/onderzoeklocaties. Aan het einde van de ochtend heet Jan Zijderveld ons hartelijk welkom, terwijl een schoolklas op excursie is op de boerderij.

De eerste onderzoeklocatie, een rijkelijk begroeide sloot, levert al snel interessante soorten op, waaronder bittervoorn, kleine modderkruiper, zeelt, jonge heikikkers en larven van de kleine watersalamander. Die zijn kenmerkend voor een gezonde sloot!

We bekijken de vangst uitgebreid in een cuvet (klein aquarium), zodat de kenmerken van de verschillende soorten goed zichtbaar zijn. Een sloot even verderop laat een vergelijkbare soortensamenstelling zien. We vangen ook een mooie snoek van ongeveer 20 cm. Vervolgens onderwerpen we de poel er vlakbij aan een inspectie met onze schepnetten. Hier vangen we opnieuw jonge heikikkers en larven van de kleine watersalamander, naast vele stekelbaarsjes. Larven van de zeldzame kamsalamander vinden we dit keer niet, maar gezien de vondst van een volwassen kamsalamander iets verderop, sluiten we de aanwezigheid niet uit. Al met al een zeer succesvolle middag met mooie vangsten, ook op een andere onderzoeklocatie aan het Hoogeind!’

Beschikkingen ANLb 2016-2021

Zowel de provincie Zuid-Holland als Utrecht hebben deze maand hun beschikking afgegeven voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb) in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden. Het gaat om ruim 3.500 hectare beheer in het leefgebied open grasland (weidevogelbeheer, met een hoog percentage zwaar/bijzonder beheer), ruim 500 hectare in het leefgebied natte dooradering en ruim 10 hectare in het leefgebied droge dooradering. Hiervoor heeft Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden halverwege dit jaar gebiedsaanvragen bij de provincies ingediend. De beheerperiode loopt van 2016 t/m 2021.

Het collectief is eindverantwoordelijk voor het beheer, dat wordt uitgevoerd door enkele honderden deelnemers.

grutto, Adri de Groot
grutto, Adri de Groot