Eerste kievitsei 2018: lente begonnen!

Het eerste kievitsei van 2018 is op woensdag 14 maart gevonden op een graslandperceel in Noordeloos (provincie Zuid-Holland). De vinder, vrijwilliger André Hornstra, heeft het ei om 18.14 uur gemeld bij LandschappenNL. Later op de avond is vastgesteld dat het om een vers ei ging. André is, samen met zo’n veertig andere vrijwilligers, actief voor de weidevogelwerkgroep van Natuur- en Vogelwacht “De Alblasserwaard”. Vorig jaar vond hij meer dan 350 nesten. Hij reageert verrast na de vondst: “Ja, dit is wel wat onwerkelijk. Echt enorm onverwacht. Was naar de plasdrassen aan het kijken van de boeren, en dan heb je ineens zoiets. Heel bijzonder.’

André Hornstra met het eerste kievitsei van 2018. (foto Jan Andeweg)

De eigenaar van het graslandperceel, Nico van der Ham, doet via Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden mee met weidevogelbeheer, onder meer met de beheerpakketten grasland met rustperiode en kruidenrijk grasland. Dit jaar doet hij voor het eerst mee met een plasdras van bijna een hectare: het perceel staat voor de weidevogel(kuiken)s van 15 februari tot 15 juni onder water. Ook omliggende boeren, samen actief in een topmozaïek, zetten zich intensief in om de weidevogelstand in de polder te handhaven en zo mogelijk te versterken.

In de polder waarin het eerste kievitsei is gevonden, liggen maar liefst vier percelen met een plasdras. Ook elders in het werkgebied van Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden liggen veel percelen met een (greppel)plasdras. De netto oppervlakte is dit jaar verdubbeld naar zo’n 55 hectare op 70 locaties. Een enorme kwaliteitsslag voor het weidevogelbeheer. Vernattingsmaatregelen worden voor weidevogels algemeen gezien als zeer waardevol. Er zijn inmiddels al meer dan 60 plasdraspompen op zonne-energie geplaatst, de meeste met een capaciteit van 125 m3 per dag.

In de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden doen honderden boeren mee met weidevogelbeheer en ander agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Ze combineren dat op een goede manier met hun agrarische bedrijfsvoering.

Grote modderkruiper

In overleg met RAVON, onderzoeken we eind februari, begin maart de mogelijkheid om op kansrijke locaties in ons werkgebied iets extra’s te doen voor de grote modderkruiper, een van onze ANLb-doelsoorten. Zeker op plekken met (greppel)plasdras en hoog waterpeil, zien we volop kansen. RAVON heeft in 2016/2017 op ANLb-locaties in ons werkgebied de volgende soorten waargenomen:

  • Bastaardkikker
  • Bruine kikker
  • Gewone pad
  • Groene kikker (soort onbepaald)
  • Heikikker
  • Kleine watersalamander
  • Meerkikker
  • Poelkikker
  • Rugstreeppad
  • Baars
  • Bittervoorn
  • Blankvoorn
  • Brasem
  • Karper
  • Kleine modderkruiper
  • Kroeskarper
  • Marmergrondel
  • Ruisvoorn
  • Snoek
  • Driedoornige en tiendoornige stekelbaars
  • Vetje
  • Zeelt
  • Zonnebaars
grote modderkruiper (RAVON)

23 plasdraspompen op zonne-energie

Begin dit jaar heeft Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden 23 plasdraspompen op zonne-energie besteld voor een deel van de deelnemers met een (greppel)plasdras. De plasdraspompen zijn grotendeels deze week geplaatst.

Plasdraspomp op zonne-energie.

Plasdraspomp-op-zonne-energie-(2)

De aanschaf van de plasdraspompen is mede mogelijk door een subsidie van de provincie Zuid-Holland en een ‘bijdrage’ van de betreffende deelnemers (zij maken voor de oppervlakte (greppel)plasdras geen gebruik van het recht op mozaïekkostenvergoeding).

De plasdraspompen moeten de kwaliteit van het nat biotoop in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden verbeteren, waardoor ook de kwaliteit van de weidevogelmozaïeken als geheel zal verbeteren.

Het areaal (greppel)plasdras is ongeveer vervijfvoudigd ten opzichte van 2015. Ook dit beheerjaar (2017) zijn er weer extra deelnemers met een (greppel)plasdras. Voor deze vorm van hoogwaardig weidevogelbeheer wil het collectief zoveel mogelijk ruimte bieden.

Positief eerste beheerjaar ANLb

Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden kijkt positief terug op het eerste jaar van het nieuwe stelsel voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb 2016-2021). De voortgangsgesprekken hierover met de beide provincies, Utrecht en Zuid-Holland, zijn naar volle tevredenheid verlopen.

grutto's, Adri de Groot
grutto’s, Adri de Groot

Opmerkelijk is het grote draagvlak voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden. De bijna driehonderd deelnemers van het collectief beheren inmiddels zo’n 4.000 hectare grasland (netto weidevogelbeheer). Ruige mest wordt toegepast op zo’n 775 hectare (minimaal 10 ton per hectare). Door de circa 2.500 kilometer botanische randen (niet bemeste en bespoten bufferstroken langs boerensloten), ontstaat op meerdere plekken in het gebied een redelijk aaneengesloten groenblauwe dooradering. Verder beheren de deelnemers duizenden landschapselementen, zoals de voor het gebied zo kenmerkende knotbomen, hoogstambomen en poelen.

Het percentage gecontracteerd zwaar/bijzonder weidevogelbeheer is erg hoog: meer dan 33 procent, nog los van het soortenrijk grasland en de botanische randen. Hiermee voldoet het beheer ruimschoots aan de randvoorwaarden die de provincies in hun natuurbeheerplannen stellen. Bij bijzonder/zwaar beheer denkt het collectief onder meer aan grasland met rustperiode (later maaien, bijvoorbeeld na 8 juni, met of zonder voorweiden), kruidenrijk grasland (verschralen en later maaien), extensief beweid grasland en (greppel)plasdras, een aantrekkelijk nat biotoop voor weidevogels. Vooral vroeg in het voorjaar is de aantrekkingskracht van een (greppel)plasdras groot.

Voorzitter Cees de Jong: ‘Het nieuwe stelsel is kansrijk, maar niet vrijblijvend. Het is continu gericht op verbetering, afgestemd op de situatie in het veld. Lerend beheren, dat is de uitdaging waar we voor staan. Daarom vinden we het belangrijk dat de deelnemers werken op basis van vrijwilligheid, en tegen een passende vergoeding. Het huidige agrarisch natuur- en landschapsbeheer is geënt op stimuleren in plaats van afdwingen. Dat is een goed uitgangspunt, omdat hierdoor de intrinsieke motivatie van de deelnemers wordt bevorderd. Het is de kunst om het agrarisch natuur- en landschapsbeheer zo goed mogelijk te integreren in de bedrijfsvoering.’

Plasdraspomp op zonne-energie voldoet

De nieuwe plasdraspomp op zonne-energie bij Gert-Jan Kool van De Groene Hofstee in Hei- en Boeicop voldoet aan de verwachtingen. ‘We kunnen de plasdras nu constant vol water houden, maar het is nog even afwachten hoe het gaat bij échte droogte. Tot nu toe zijn we tevreden.’ De plasdraspomp is aangeschaft dankzij een subsidie van de provincie Utrecht.

De zonnepanelen zijn met het oog op de stabiliteit op een speciale, makkelijk te vervoeren constructie gemonteerd.

Collectief Alblasserwaard/Vijfheerenlanden zet zich in voor financiering van veel meer plasdraspompen op zonne-energie. Voor een goede kwaliteit (greppel)plasdras zijn die vrijwel onmisbaar.

Plasdraspomp op zonne-energie bij De Groene Hofstee.
Plasdraspomp op zonne-energie bij De Groene Hofstee.