Natuur

In de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden liggen vijf Natura 2000-gebieden: Boezems Kinderdijk, Donkse Laagten, Uiterwaarden Lek, Zouweboezem en Lingegebied en Diefdijk-Zuid.

purperreiger, Adri de Groot
purperreiger, Adri de Groot
  1. Boezems Kinderdijk omvat de hoge boezems van de Nederwaard, de Overwaard en Nieuw-Lekkerland, alsmede delen van de aangrenzende polders Blokweer en Nieuw-Lekkerland. Het habitattype is: open water, riet- en zeggemoerassen, ruigten, struwelen en boezemkaden. De boezems bij Kinderdijk zijn een belangrijk broedgebied voor moerasvogels zoals de purperreiger, porseleinhoen, zwarte stern en snor. Het gebied herbergt ook een populatie noordse woelmuizen.
  2. De Donkse Laagten, gelegen in de Alblasserwaard, bestaat uit vochtige en natte graslanden. Het gebied maakt deel uit van het veenweidegebied en telt 203 hectare. Het habitattype is: blauwgrasland. De Donkse Laagten zijn belangrijk voor de kleine zwaan, kolgans, brandgans en smient.
  3. Uiterwaarden Lek, een natuurgebied van 103 hectare tussen Vianen en Schoonhoven, bevat een aantal botanisch waardevolle stroomdalgraslanden. Het habitattype is: slikkige rivieroevers, stroomdalgraslanden, glanshaver- en vossenstaarthooilanden. Het gebied is van belang voor de kamsalamander.
  4. De Zouweboezem, een moerasgebied van 258 hectare groot, ligt in de omgeving van Ameide en Meerkerk, op de grens van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden. Het habitattype is: blauwgraslanden, riet- en zeggemoeras en moerasbos. Het gebied is belangrijk voor moerasvogels, zoals de purperreiger, roerdomp, zwarte stern en snor, en soorten als de bittervoorn, grote en kleine modderkruiper, kamsalamander en platte schijfhoren (een kleine waterslak).
  5. Het Lingegebied en Diefdijk-Zuid, een gebied van 753 hectare dat ligt in de gemeentes Leerdam, Lingewaal en Geldermalsen, bestaat uit oeverlanden van de Linge, met een smal stroomgebied tussen de Rijn en de Waal. Het habitattype is: rietvelden, ruigten, kalkmoerassen en griendbossen. Het gebied is belangrijk voor de purperreiger, zwarte stern en kamsalamander.
roerdomp, Adri de Groot
roerdomp, Adri de Groot

Naast deze Natura 2000-gebieden, zijn veel andere gebieden in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden rijk aan natuurwaarden, deels binnen de EHS.

Zo ligt in het Utrechts Landschap bij Vianen, onder meer in de polders Bolgerijen en Autena, het grootste binnendijkse griendcomplex van ons land. Ook in het Zuid-Hollands Landschap liggen diverse natuurrijke gebieden, zoals de Smoutjesvlietlanden, de omgeving van het Achterwaterschap en het Schoonrewoerdse Wiel, ook wel Wiel van Bassa genoemd. Dit grootste doorbraakwiel van Nederland is in 1573 ontstaan bij een doorbraak van de Diefdijk.

Wiel van Bassa
Wiel van Bassa

Verder bevat het agrarisch gebied in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden veel natuurwaarden. Denk aan de sloot- en oevervegetaties in het waterrijke gebied, en aan de talrijke weidevogels in het open landschap, die nauw samenhangen met de grondgebonden melkveehouderij en nadrukkelijk bescherming verdienen.

De gebiedseigen beplanting in het agrarisch gebied kent haar eigen, meer kleinschalige, natuurwaarden. De overheid zet nadrukkelijk in op het behoud en de versterking van deze natuurwaarden, die bovendien vaak verweven zijn met de cultuurhistorie van het gebied.