Landschap

intensieve afwatering...
intensieve afwatering…

De ontstaansgeschiedenis van de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden is nog duidelijk zichtbaar in het landschap. Let bijvoorbeeld op de oorspronkelijke verkaveling, maar ook de bebouwing en beplanting dragen duidelijk historische kenmerken.

De Alblasserwaard/Vijfheerenlanden bestaan grotendeels uit veen (met name de Alblasserwaard, met in het uiterste westen zeeklei) en klei-op-veengronden (met name de Vijfheerenlanden en de zuidzijde van het hele gebied). Plaatselijk, langs de (voormalige) rivieren, vinden we meer zandige gronden. In de Alblasserwaard zien we langgerekte verkavelingen, de slagenverkavelingen, terwijl we in de Vijfheerenlanden blokvormige verkavelingen zien, met meer afwisseling in opgaande elementen, zoals boomgaarden, grienden en bosschages. Het karakter van de Alblasserwaard is wat grootschaliger, waterrijker en regelmatiger dan dat van de Vijfheerenlanden.

De hoogte van de polders varieert van 1 meter boven NAP tot ongeveer 2 meter eronder (in het westen). Het hoeft geen betoog dat intensieve afwatering -er zijn nog tientallen werkende molens en er liggen talloze slootjes- nodig was om het gebied te maken tot wat het nu is. Op www.kinderdijk.nl lezen we dat ons land beroemd is om de vele molens, en dat nergens ter wereld zo veel molens bij elkaar staan als in Kinderdijk. Rond 1740 werden er 19 gebouwd, met als doel overtollig water uit de polder in de Lek te malen. Ze zijn steeds goed onderhouden en nog in bedrijf.

De bebouwing en beplanting dragen duidelijk historische kenmerken. Zo zijn de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden rijk aan knotbomen, meestal knotwilgen. Hoe dichter bij de karakteristieke bebouwingslinten, hoe meer knotbomen. De knotbomendichtheid in de Alblasserwaard/Vijfheerenlanden is het hoogst van Nederland. In beide polders samen komen bijna net zo veel knotbomen voor als in de rest van het land.

Kenmerkend zijn ook de unieke (hoogstam)boomgaarden, onder meer langs de Lekdijk tussen Ameide en Tienhoven en in Schoonrewoerd.

hoogstamboomgaard bij Schoonrewoerd
hoogstamboomgaard bij Schoonrewoerd